Wie is eigenaar van de videoclip bij uw nummer: de regisseur, het label of de artiest? Wat artikel 45a en 45d Auteurswet en artikel 4 WNR regelen

Een zangeres neemt met haar label een single op. Het label financiert en organiseert de videoclip, een regisseur draait hem in twee dagen, en de clip doet het goed. Vijf jaar later is het platencontract afgelopen en wil de zangeres de clip op haar tour en op haar eigen kanaal laten zien. Het label zegt dat de clip van het label is. De regisseur zegt dat hij nooit iets heeft overgedragen, want er zijn alleen een offerte en een factuur. Wie heeft gelijk?

De videoclip als filmwerk (artikel 45a en 45d Auteurswet)

Een videoclip is een filmwerk in de zin van artikel 45a Auteurswet: een vastgelegde reeks beelden met geluid. De makers zijn de regisseur en de anderen die een creatieve bijdrage leveren, zoals de cameraman en de editor. De producent is degene die verantwoordelijk is voor de totstandbrenging met het oog op de exploitatie. Dat hangt af van de feitelijke rolverdeling; organiseert en financiert het label de clip en brengt het hem uit, dan zal het label vaak de producent zijn. Volgens artikel 45d geldt een wettelijk vermoeden van overdracht: zonder andersluidende schriftelijke afspraak worden de makers geacht hun exploitatierechten aan de producent te hebben overgedragen. Zij houden recht op een billijke vergoeding, waarvan zij geen afstand kunnen doen, en op vermelding van hun naam.

Het nummer, de master en het optreden van de artiest (artikel 4 WNR)

Het vermoeden geldt niet voor de componist en de tekstdichter van muziek die voor de film is gemaakt. Een bestaande song zit sowieso niet in het pakket: voor de compositie is een synchronisatielicentie nodig, en voor het opnemen van de master in de clip de toestemming van de producent van het fonogram. Voor de artiest zelf ligt het anders. Artikel 4 Wet op de naburige rechten verklaart de filmregels van de Auteurswet van toepassing op een uitvoering die voor een filmwerk bestemd is. Wie in de eigen clip zingt, wordt dus ook geacht de rechten op dat optreden aan de producent te hebben overgedragen. Voor de audio-opname van dezelfde song moet een overdracht juist schriftelijk worden overeengekomen, met een akte voor de levering (artikel 9 WNR). Wie aan het einde van een platencontract alleen naar de masterrechten kijkt, ziet de clip over het hoofd.

Het artikel loopt de regels van artikel 45a tot en met 45g na en sluit af met zes afspraken voor een clipcontract tussen label, artiest en regisseur, van de vraag wie de producent is tot het gebruik van de clip na afloop van de deal.

Read More

Een platencontract met een minderjarige artiest: wanneer de ouders toestemming moeten geven, wanneer de kantonrechter meekijkt en hoe lang het contract vernietigbaar blijft (artikel 1:234 en 3:52 BW)

Een zangeres van vijftien heeft een nummer dat op sociale media rondgaat en krijgt binnen een maand een platencontract en een publishingcontract aangeboden. Zij tekent beide zelf op haar telefoon; haar ouders lezen de stukken pas als de eerste afrekening binnenkomt. Wat betekent dat voor de geldigheid van die contracten, en hoe lang kan iemand er nog onderuit?

Wie tekent bij een artiest onder de achttien (artikel 1:234 BW)

Een minderjarige kan zelf een contract sluiten, mits hij handelt met toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger, meestal de ouders (artikel 1:234 BW). Die toestemming moet gelden voor een bepaalde rechtshandeling of een bepaald doel. Zij wordt alleen verondersteld bij handelingen die jongeren van die leeftijd gewoonlijk zelfstandig verrichten, en een exclusief platencontract met een minderjarige artiest met opties over meerdere jaren valt daar zelden onder. Bij gezamenlijk gezag mag één ouder alleen tekenen zolang niet blijkt dat de andere ouder bezwaar heeft. De regel dat een zestienjarige zelf een arbeidsovereenkomst mag aangaan, helpt hier meestal niet, omdat een artiestendeal doorgaans geen arbeidsovereenkomst is.

Wanneer het contract vernietigbaar is en hoe lang (artikel 3:32 en 3:52 BW)

Zonder toestemming is het contract vernietigbaar (artikel 3:32 BW). De vordering tot vernietiging verjaart drie jaar nadat het contract ter kennis van de ouders is gekomen (artikel 3:52 BW). Ook daarna kan de artiest de ontbrekende toestemming nog als verweer inroepen wanneer het label nakoming eist (artikel 3:51 lid 3 BW). Het label kan de onzekerheid verkorten door, zodra die termijn loopt, een redelijke termijn te stellen om te kiezen tussen bevestiging en vernietiging. Wordt het contract vernietigd nadat de singles al zijn uitgebracht, dan kan de rechter de terugwerkende kracht beperken en een vergoeding in geld toekennen.

De kantonrechter bij overdracht van songs, de Arbeidstijdenwet bij optreden onder de zestien

Wie als minderjarige songs of masters overdraagt, raakt aan het vermogen van het kind. Ouders die daarover namens het kind beschikken, hebben in beginsel een machtiging van de kantonrechter nodig (artikel 1:253k jo. 1:345 BW). Californië kent een vergelijkbare rechterlijke goedkeuring, waarbij 15 procent van de bruto-inkomsten op een trustrekening voor het kind gaat. Voor optredens, studiosessies en clips gelden daarnaast de leeftijdsregels van de Arbeidstijdenwet: tot en met twaalf jaar alleen met een ontheffing, van dertien tot en met vijftien binnen de Nadere regeling kinderarbeid. Het artikel sluit af met vijf punten om na te lopen voordat een jonge artiest tekent.

Read More

Uw eigen nummers opnieuw opnemen na het platencontract: hoe lang een heropnameverbod mag gelden en wanneer artikel 25f Auteurswet het vernietigbaar maakt

Een singer-songwriter tekende in 2019 bij een label voor twee albums. Het contract liep in 2024 af, de masters bleven bij het label, en zij wil de nummers nu opnieuw opnemen voor een eigen release en voor een filmproducent die een song wil gebruiken. Haar contract verbiedt dat gedurende vijf jaar na afloop. Mag dat, en hoe lang houdt zo'n verbod stand?

Wat het label bezit en wat niet

Het label is als producent rechthebbende op de opnamen zelf (artikel 6 Wet op de naburige rechten). Dat recht beschermt de vastlegging, de klanken uit de studio. Een nieuwe opname van dezelfde song kopieert die klanken niet, en de song blijft van componist, tekstdichter of uitgever. Wettelijk staat het label een heropname dus niet in de weg. De rem zit in het contract: het heropnameverbod, in Engelstalige deals de re-record restriction. Taylor Swift nam vanaf 2021 vier albums opnieuw op nadat haar oude masters waren verkocht, en liet zien waarom labels die clausule opnemen.

Termijn, reikwijdte en de sound-alike-bepaling

Een heropnameclausule bepaalt hoe lang het verbod loopt, vaak een aantal jaren na release of na het einde van het contract en dan de langste van beide. Zij bepaalt welke nummers eronder vallen, soms ook opgenomen maar nooit uitgebrachte tracks. En zij bevat vaak een sound-alike-verbod dat het nabootsen van het oorspronkelijke arrangement uitsluit, wat vooral voor sync gevoelig ligt.

Wanneer artikel 25f Auteurswet het verbod vernietigbaar maakt

Via artikel 2b WNR geldt het auteurscontractenrecht ook voor de uitvoerend kunstenaar. Artikel 25f lid 2 Auteurswet maakt een onredelijk bezwarend beding vernietigbaar. De toets kijkt naar de omstandigheden bij het sluiten van het contract. Een verbod dat toen al tientallen jaren kon beslaan, is kwetsbaar. Liggen de masters later stil, dan is dat een zaak voor de opzegging van artikel 25e, nadat de artiest het label schriftelijk een redelijke termijn heeft gegeven om alsnog te exploiteren. Het volledige artikel bespreekt ook de opzegging bij onvoldoende exploitatie (artikel 25e), de rol van de uitgever en Buma/Stemra, en vijf vragen over de heropnameclausule in uw eigen platencontract.

Read More

360-deal met een label: mag het voorschot voor uw album worden terugverdiend uit merchandise en optredens? Cross-collateralisatie en artikel 25f Auteurswet

Een artiest tekent bij een label, ontvangt een voorschot, neemt een album op en gaat op tournee. De shirts verkopen goed en de zalen zitten vol, maar op de afrekening wordt het merchandise-aandeel meteen weer afgeboekt op het openstaande voorschot. Dat komt door twee afspraken die in veel moderne platencontracten samen voorkomen: de 360-deal, waarin het label ook meedeelt in optredens, merchandise en sponsoring, en de cross-collateralisatie, waarmee inkomstenstromen op één rekening kunnen worden verrekend.

Hoe het voorschot uit merchandise terugkomt

Een voorschot is meestal verrekenbaar met latere royalty's maar hoeft niet te worden terugbetaald als de plaat flopt. De verrekeningsclausule bepaalt uit welke inkomsten het label terugverdient. Een rekenvoorbeeld: dertigduizend euro voorschot plus twintigduizend euro opnamekosten geeft een saldo van vijftigduizend. Na achttienduizend euro royalty's staat er nog tweeëndertigduizend open. Het merchandise-aandeel van de artiest van veertienduizend euro verdwijnt bij een ruime verrekeningsclausule in een actieve 360 in dat saldo; zonder verrekening met merchandise was het uitbetaald. Wat precies meetelt, hangt af van de afgesproken reikwijdte.

Wat artikel 25b tot en met 25h Auteurswet voor het opnamedeel regelt

Voor het opnamedeel van het contract geldt het auteurscontractenrecht van hoofdstuk 1a Auteurswet, via artikel 2b van de Wet op de naburige rechten ook voor uitvoerende kunstenaars. Dat geeft recht op een billijke vergoeding (artikel 25c), op informatie over de exploitatie (artikel 25ca) en op een aanvullende billijke vergoeding als de vergoeding, gelet op de wederzijdse prestaties, onevenredig is in verhouding tot de exploitatieopbrengst (artikel 25d). Artikel 25f lid 2 maakt onredelijk bezwarende bedingen vernietigbaar, en volgens artikel 25h geldt dit dwingend, ook bij een buitenlandse rechtskeuze als de exploitatie vooral in Nederland plaatsvindt. Een zuiver financieel aandeel van het label in gages en merchandise valt daar in beginsel niet onder, tenzij de 360 ook rechten op beschermd materiaal omvat of het beding samenhangt met het opnamedeel. Voor dat financiële deel doet de artiest het met de redelijkheid en billijkheid van artikel 6:248 BW, de regels over algemene voorwaarden en misbruik van omstandigheden.

Het artikel sluit af met zeven clausules die u vóór ondertekening controleert: de reikwijdte van de verrekening, welke kosten verrekenbaar zijn, de grondslag van het 360-percentage, de tegenprestatie van het label, afrekening en auditrecht per inkomstenstroom, het einde van het 360-aandeel en wat er gebeurt bij faillissement of verkoop van de catalogus. Een 360-deal kan voor een beginnende artiest de moeite waard zijn, en de voorwaarden zijn onderhandelbaar zolang er nog niet getekend is.

Read More

Als uw label failliet gaat: wat artikel 37 Faillissementswet en de arresten Nebula (2006) en Berzona (2014) betekenen voor uw masters

Als het label failliet gaat, stopt de exploitatie zelden meteen. De catalogus blijft bij de distributeur staan, de streams lopen door en pas bij de eerstvolgende afrekening blijkt dat er niets meer wordt uitbetaald. De artiest wil dan twee dingen weten: van wie is de opname, en mag hij de bestanden ophalen. Het probleem lijkt op dat van stilliggend repertoire, met een curator ertussen.

Artikel 37 lid 1 Faillissementswet: termijnstelling en het beperkte rechtsgevolg

Een platencontract is een wederkerige duurovereenkomst die op de dag van de faillietverklaring door beide partijen deels is nagekomen. Artikel 37 lid 1 Faillissementswet geeft de wederpartij daarvoor één instrument: een schriftelijke termijnstelling waarin de curator wordt gevraagd zich bereid te verklaren de overeenkomst gestand te doen. Blijft die verklaring uit, dan verliest de curator uitsluitend het recht om zelf nakoming te vorderen. De overeenkomst eindigt niet, de rechten vallen niet terug en er ontstaat geen aanspraak op afgifte van de mastersessies. Terugval moet uit het contract komen, uit een ontbinding op zelfstandige grond, of uit een afspraak met de curator.

Nebula (2006), Berzona (2014) en Credit Suisse/Jongepier (2018) als één lijn

In Nebula (HR 3 november 2006, NJ 2007/155) besliste de Hoge Raad dat een faillissement bestaande wederkerige overeenkomsten niet wijzigt, maar dat een schuldeiser zijn rechten daarna niet kan blijven uitoefenen alsof er geen faillissement was. De brede lezing daarvan is later teruggenomen. In Berzona (HR 11 juli 2014, NJ 2014/407) mag de curator betaling, afgifte of vestiging van een recht passief laten liggen, maar krijgt hij door het faillissement geen bevoegdheid die de wet of de overeenkomst hem niet geeft. In Credit Suisse/Jongepier (HR 23 maart 2018, NJ 2018/290) staat dat met zoveel woorden voor licenties: de curator mag een vóór het faillissement verleende licentie niet intrekken. Het artikel loopt die grens handeling voor handeling na en scheidt de royalty's in vier posities, van vóór het faillissement opgebouwde aanspraken tot nieuwe prestaties op verzoek van de curator.

Vier rechtslagen achter één opname

"De masters" dekt vier verschillende dingen. Het auteursrecht op compositie en tekst kent in artikel 2 lid 3 Auteurswet een akte-eis voor overdracht, exclusieve licentie en levering. Het naburig recht van de uitvoerend kunstenaar en het producentenrecht op het fonogram volgen artikel 9 Wet naburige rechten, dat schriftelijkheid eist en voor de levering opnieuw een akte. Wie producent van fonogrammen is, is bovendien een feitelijke vraag: artikel 1 sub d Wnr wijst degene aan die het fonogram voor de eerste maal vervaardigt of doet vervaardigen, wat een zelf producerende artiest tot rechthebbende kan maken. De vierde laag heeft geen artikelnummer: wie de multitracks, de mastersessies en het distributieaccount beheert, kan technisch handelen, wat nog niet bepaalt wie mag reproduceren of uitbrengen. Het artikel behandelt de vier documenten die de uitkomst jaren eerder vastleggen en de stappen voor de eerste twee weken na de uitspraak.

Read More

Achter elke artiestenroyalty hoort een controleerbare trackregel

Een totaalbedrag vertelt te weinig

Een artiest krijgt een royaltyafrekening met een percentage, een nettobedrag en de mededeling dat oude kosten nog niet zijn terugverdiend. De single heeft ondertussen inkomsten opgeleverd via verschillende versies, platforms, markten en valuta. Zonder regels per opname en exploitatievorm valt niet te controleren welke inkomsten zijn geboekt, welke aftrekposten zijn gebruikt en waarom de uitbetaling laag of nihil blijft.

Daarom begint een bruikbare royalty-afrekening per track. De regel koppelt een opname of versie aan een exploitatiecategorie, territorium, periode, inkomstenbasis en percentage. Dat onderscheid is belangrijk bij een originele master, radio edit, remix, liveversie of deluxe-uitgave. Dezelfde songtitel kan aan meerdere ISRC's, contracten en rechthebbenden hangen. Een verzamelregel als "digital income" wist die verschillen uit.

Recoupment moet als rekening bewegen

Voorschotten, videoclipbudgetten of afgesproken promotiekosten kunnen terugverdienbaar zijn. Royalty's verminderen dan eerst het openstaande saldo. De artiest ontvangt mogelijk niets, terwijl de master wel degelijk inkomsten heeft gegenereerd. Een goede afrekening toont daarom het beginsaldo, nieuwe terugverdienbare kosten, de verdiende royalty en het eindsaldo afzonderlijk.

Ook "netto-inkomsten" vraagt om uitsplitsing. Distributiecommissie, belasting, koersverschillen en andere inhoudingen horen alleen mee te tellen voor zover de overeenkomst daar ruimte voor geeft. Correcties en reserves krijgen een herkomst en een vrijgavemoment. Anders verandert een tijdelijk ingehouden bedrag ongemerkt in een permanente aftrek.

De wet geeft een vertrekpunt, het contract geeft detail

Artikel 25ca Auteurswet verlangt voor makers die exploitatierechten hebben verleend in beginsel ten minste jaarlijks actuele, relevante en volledige informatie over exploitatie, inkomsten en verschuldigde vergoeding. Via artikel 2b Wet op de naburige rechten werkt het betreffende hoofdstuk ook door naar uitvoerende kunstenaars. De precieze aanspraak hangt af van rol en omstandigheden; de wet levert geen standaardspreadsheet.

Contracten kunnen het controlespoor concreet maken met zes velden: opname en identifier, exploitatievorm, markt en periode, brutobasis, berekening en recoupmentsaldo. Een correctieprocedure en auditbeding vormen de achtervang. Zo blijft recoupment in het platencontract een controleerbare rekening in plaats van een onverklaarde nul onderaan de pdf.

MusicaJuridica beoordeelt royaltybasis, rapportage, reserves en terugverdienbare kosten binnen platen-, artiesten- en licentiecontracten. De Contract-Self-Scan kan brede termen zoals "net receipts", "cross-collateralization" en "accounting statements" aanwijzen voordat zulke woorden jarenlang de afrekening bepalen.

Read More

Self-service contractscan met tegenvoorstel: teken je platen-, publishing- of syncdeal niet meer blind

Self-service contractscan met tegenvoorstel — Je eerste echte deal — en een contract dat leest als een ander land

Een label wil je tekenen, een publisher wil je catalogus, een sync-agency belt. Er komt een contract vol masters, exploitatie, recoupment en "in de breedste zin". De verleiding is groot om te denken: iedereen tekent dit toch? Maar muziekcontracten bepalen wie je werk mag exploiteren, hoe lang, en wie wat verdient — vaak voor jaren. En ze zijn geschreven door de partij tegenover je. De nieuwe Muziek- & IE-contractscan (self-service) op musicajuridica.nl leest je deal clausule voor clausule en geeft elke bepaling Groen, Oranje of Rood — in taal die je begrijpt, ook zonder juridische opleiding.

De zin die je stem kan weggeven

Neem: "Het label mag je opnames gebruiken voor promotie in de breedste zin." Klinkt logisch — promotie wil je juist. Maar "de breedste zin" is een openstaande deur: het kan óók AI-stemklonen en gratis synclicenties betekenen, zonder extra vergoeding en zonder dat je het kunt tegenhouden. De scan kleurt zo'n clausule rood en vertelt erbij wat je kunt begrenzen vóór je handtekening. Ook de stille mechanieken komen langs: recoupment ("met wélke inkomsten wordt verrekend — en hoe lang?"), optieclausules, territoriumbepalingen. En de GAP-detectie signaleert wat er ontbreekt: geen einddatum voor de exploitatie, geen afspraak als het label je album niet uitbrengt.

Twintig jaar muziekrechtpraktijk als bodem

De analyse wordt getoetst aan de eigen contractpraktijk — twintig jaar onderhandelde platen-, publishing-, sync- en managementcontracten. De scan herkent niet alleen wat er staat, maar wat die formulering in de praktijk doet: welke zinnen artiesten geld kostten en welke hen beschermden. Voor artiesten, dj's, singer-songwriters en producers — én startende labels en agency's die hun eigen template willen toetsen. Eerst gratis je risicoprofiel zien kan na aanmelding voor de nieuwsbrief; de volledige analyse (alle oordelen, verbeterpunten, GAP-detectie, rapport per e-mail) is er vanaf €119, eenmalig per contract. Je contract wordt niet bewaard. Lees hoe de scan werkt en hoe je het rapport gebruikt om als maker gelijkwaardig aan tafel te zitten — vóór je volgende handtekening.

Wat je verder leest in dit artikel

Drie clausules uit een platendeal mét het oordeel van de scan, de vijf tariefklassen (± 450 woorden per pagina, je ziet je prijs direct), hoe je het rapport omzet in concrete tegenvoorstellen aan label of publisher, en de antwoorden op de meestgestelde vragen — van Engelstalige deals tot de vraag of scannen ná ondertekening nog zin heeft.

Zo werkt het: je voert de self-service contractscan zelf uit — een zelf-scan zonder afspraak, een zelf-check wanneer het jou uitkomt — en weet binnen enkele minuten welke clausules groen, oranje of rood zijn, en waar je kunt onderhandelen. Nieuw: je ontvangt een concreet tegenvoorstel met vervangingstekst dat je de wederpartij kunt toesturen.

Read More

Afspraken op Papier in de Nederlandse Dancesector

Nederland, Danceland

De Nederlandse dance sector is een aantrekkelijk exportproduct. In 2013 verdienden de Nederlandse muzikanten gezamenlijk €158,8 miljoen in het buitenland. Hiervan werd 80% verdiend door dance-artiesten zoals Chuckie, Afrojack, Laidback Luke, Tiësto, Ferry Corsten, Sunnery James, Nicky Romero, Armin van Buuren en Hardwell. Auteursrechtenorganisatie BUMA Cultuur verwacht zelfs Nederland binnen vijf jaar de grootste dance-exporteur van de wereld is. In de ogen van veel buitenlandse muziekliefhebbers is Nederland het danceland bij uitstek.

Creativiteit is gebaat bij evenwichtige contracten. Dit artikel is geschreven om artiesten, en dan met name DJ’s, vanuit een preventief oogpunt te informeren over contracten waarmee zij in de praktijk te maken kunnen krijgen.

Read More