Lijkt een nieuwe single op uw melodie? Wanneer dat inbreuk is onder artikel 13 Auteurswet en hoe u ontlening bewijst

Een gefingeerd voorbeeld: een songwriter uit Utrecht schrijft in het voorjaar van 2025 een refrein met een opvallende melodie van acht noten. Zij speelt het nummer op een writerskamp in Vlissingen, waar ook een producer van een bekende act aanwezig is, en zet een demo op SoundCloud. In september 2026 hoort zij op de radio een nieuwe single van die act. Het refrein volgt dezelfde melodielijn met hetzelfde ritme, alleen in een andere toonsoort en over andere akkoorden. Zij wil weten of dit inbreuk is, wat zij moet bewijzen en wie er een vordering kan instellen.

Een melodie krijgt vorm in de vingers op de kleppen; in een plagiaatzaak vergelijkt de rechter juist die melodielijn.

Wanneer een melodie inbreuk maakt op uw compositie: artikel 13 Auteurswet

Een muziekwerk met of zonder woorden is beschermd onder artikel 10 lid 1 sub 5 van de Auteurswet, zodra het een eigen intellectuele schepping van de maker is. Die maatstaf komt uit het Infopaq-arrest van het Hof van Justitie (C-5/08, 16 juli 2009), waarin ook een kort fragment beschermd kan zijn als daarin de creatieve keuzes van de maker tot uitdrukking komen. Een refrein van acht noten kan dus beschermd zijn, mits het meer is dan een toonladder of een standaardfiguur.

Artikel 13 Auteurswet rekent tot het verveelvoudigen ook iedere gehele of gedeeltelijke bewerking of nabootsing in gewijzigde vorm, die niet als een nieuw, oorspronkelijk werk moet worden aangemerkt. Een andere toonsoort, een ander tempo of een nieuwe productie maakt van een overgenomen melodie daarom geen eigen werk. De rechter vergelijkt de beschermde trekken van beide nummers en kijkt naar de totaalindruk: komen de karakteristieke elementen van het eerdere nummer in het nieuwe nummer terug? Dat het nieuwe nummer daarnaast eigen tekst, couplet en arrangement heeft, neemt een inbreuk op het refrein niet weg.

Wat de Auteurswet niet beschermt: akkoordenschema, groove en stijl

Muziektheorie bepaalt in zulke zaken een groot deel van de uitkomst. Een akkoordenschema zoals I-V-vi-IV staat onder honderden popnummers en is gemeengoed. Hetzelfde geldt voor een toonsoort, een tempo, een drumpatroon dat bij een genre hoort en korte melodische bouwstenen zoals een dalende toonladder van drie noten. Wie alleen zulke gangbare elementen als zodanig deelt, schrijft in dezelfde traditie en maakt daarmee nog geen inbreuk. Een eigen combinatie van op zichzelf vrije elementen kan wel beschermd zijn, als die combinatie het resultaat is van creatieve keuzes van de maker; de rechter kijkt dan naar de samenstelling als geheel.

Ook een stijl als zodanig is niet beschermd. De Hoge Raad bevestigde dat in Broeren/Duijsens (29 maart 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY8661): het auteursrecht beschermt concrete werken, en wie de stijl van een ander navolgt, maakt daarmee nog geen inbreuk. Voor muziek betekent dat: een nummer dat klinkt als de vroege jaren tachtig of als een bepaalde zanger, is vrij. Een melodielijn met een eigen opeenvolging van intervallen, een eigen ritme en een eigen plaats in de maat kan wel beschermd zijn, mits die kenmerken samen een eigen intellectuele schepping van de maker opleveren. Een musicoloog maakt dat verschil zichtbaar door beide melodieën te transcriberen en noot voor noot naast elkaar te zetten, inclusief de positie in de maat en de onderliggende harmonie. Daarbij zoekt hij ook naar oudere nummers met dezelfde wending. Komt de melodie al voor in een volksliedje of een standaard uit de jaren vijftig, dan kan de songwriter haar niet als eigen schepping claimen.

Ontlening bewijzen: toegang, overeenstemming en een datum op uw demo

Inbreuk vereist dat de andere maker het eerdere werk heeft gebruikt. Wie zelfstandig tot een gelijke melodie komt, maakt geen inbreuk; dat heet dubbelschepping. In de rechtspraak kan een grote mate van overeenstemming een vermoeden van ontlening opleveren. De andere partij moet dan aannemelijk maken dat zij het nummer zelfstandig heeft geschreven, bijvoorbeeld met eigen schetsen en projectbestanden van vóór de publicatie van het eerdere werk.

Het bewijs van de songwriter rust daarom op drie punten. Eerst de datum: een demo met metadata, een uploaddatum op een platform, een werkaanmelding met projectbestanden of een i-DEPOT bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom legt vast dat het refrein bestond. Dan de toegang: de deelnemerslijst van het writerskamp, berichten en gedeelde sessiebestanden laten zien dat de producer het nummer kan hebben gehoord. Ten slotte de overeenstemming zelf, onderbouwd met een rapport van een musicoloog. Dreigt bewijs te verdwijnen, dan kan de voorzieningenrechter op grond van artikel 1019b Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering verlof geven voor bewijsbeslag, bijvoorbeeld op de projectbestanden van de studio.

Wie de vordering instelt en wat u kunt eisen: uitgever, maker en BumaStemra

Heeft de songwriter haar auteursrecht in een uitgeefcontract aan een muziekuitgever overgedragen, dan is in beginsel de uitgever bevoegd om een verbod te vorderen. Artikel 27 lid 1 Auteurswet laat de maker ook na overdracht bevoegd om schadevergoeding te vorderen. Naast schadevergoeding kan de maker of de uitgever op grond van artikel 27a afdracht van de genoten winst vorderen, met rekening en verantwoording. Artikel 28 maakt het daarnaast mogelijk om inbreukmakende exemplaren, zoals een vinylpersing, uit het verkeer te laten halen. In een IE-zaak kan de winnende partij onder artikel 1019h Rv vergoeding vorderen van redelijke en evenredige proceskosten; de rechter kan dat bedrag matigen.

De opname zelf speelt hier meestal geen rol. Is er geen geluidsfragment uit de demo overgenomen, dan gaat het alleen om de compositie; het fonogramrecht van de producent onder artikel 6 WNR komt dan niet in beeld. Bij een overgenomen geluidsfragment ligt dat anders, zoals in ons stuk over sampleclearance na het pastiche-arrest. Veel zaken eindigen buiten de rechtszaal met een regeling waarbij de songwriter als co-auteur wordt erkend en een aandeel krijgt in de BumaStemra-verdeling van het nieuwe nummer. Leg zo'n regeling vast in een aangepaste splitsheet en laat de werkregistratie bij BumaStemra daarop aanpassen. Die aanpassing werkt vooral voor toekomstige verdelingen; correcties van eerdere uitkeringen zijn gebonden aan de termijnen van de repartitiereglementen. Spreek daarom in de regeling ook af hoe de bedragen worden verrekend die de andere schrijvers al hebben ontvangen.

Vijf vragen die bepalen of een plagiaatclaim kans maakt

1. Welk concreet fragment is overgenomen: melodie, tekst of een combinatie, en hoe lang is het?
2. Is dat fragment origineel, of komt het al voor in oudere nummers of in standaardwendingen van het genre?
3. Kunt u met een bestand, upload of registratie aantonen dat uw versie eerder bestond?
4. Kan de andere maker uw nummer hebben gehoord, via een sessie, een playlist, een optreden of een gedeelde map?
5. Wie houdt de rechten: u zelf, uw uitgever, of beide, en wat zegt uw uitgeefcontract over handhaving?

De laatste vraag staat vaak in uw uitgeefcontract onder handhaving of inbreuk door derden. Wilt u nalezen wat uw uitgever namens u mag doen bij een plagiaatzaak, laat het contract dan doorlichten met onze contractscan. Wilt u een uitgever de exploitatie en de handhaving van uw songs laten regelen, dan geeft de publishingcontract-generator een bewerkbare eerste opzet van zo'n uitgeefcontract.

Bronnen (geraadpleegd op 12 november 2026): Auteurswet, artikelen 10, 13, 27, 27a en 28, via wetten.overheid.nl; Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, artikelen 1019b en 1019h, via wetten.overheid.nl; Hof van Justitie EU, Infopaq International, C-5/08, 16 juli 2009; Hoge Raad, Broeren/Duijsens, ECLI:NL:HR:2013:BY8661, 29 maart 2013; Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom, i-DEPOT. Het voorbeeld is gefingeerd. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies voor een concrete situatie.