Een gefingeerd voorbeeld: een Arnhemse fietsenmaker plaatst in oktober een video van twintig seconden op TikTok en Instagram. Onder de beelden van een nieuwe e-bike klinkt het gitaarrefrein van een Nederlandse indieband, gekozen uit de algemene muziekbibliotheek van de app. Het nummer staat niet in de aparte bibliotheek die TikTok en Instagram voor zakelijk gebruik vrijgeven. Het bedrijf betaalt ook advertentiebudget om de video te promoten. De band heeft nooit toestemming gegeven en hoort het via een fan. De fietsenmaker gaat ervan uit dat het mag, omdat de app het nummer zelf aanbood.
Het gitaarrefrein dat een bedrijf onder een reclamevideo zet, vraagt een licentie voor de compositie en voor de master.
Wat de licentie van TikTok of Instagram voor een bedrijf dekt: artikel 29c Auteurswet en de zakelijke muziekbibliotheek
Platforms als TikTok, Instagram en YouTube sluiten licenties met muziekuitgevers, labels en collectieve beheersorganisaties. Artikel 29c lid 1 van de Auteurswet regelt hoe ver die licentie reikt. De toestemming die het platform heeft gekregen, geldt ook voor de gebruikers, tenzij die gebruikers op commerciële basis handelen of hun activiteit significante inkomsten genereert. Die wettelijke doorwerking komt uit artikel 17 van richtlijn (EU) 2019/790, die naast werken ook opnamen en andere beschermde prestaties omvat.
Een particulier die het refrein onder een vakantievideo zet, valt dus onder de licentie van het platform. Een bedrijf dat met dezelfde muziek een product aanprijst, handelt op commerciële basis en valt buiten die wettelijke doorwerking. Het platform kan met rechthebbenden wel een ruimere licentie afspreken die ook commercieel gebruik dekt. TikTok doet dat met zijn Commercial Music Library, met muziek die voor organische en betaalde zakelijke posts is vrijgegeven; Instagram heeft een vergelijkbare bibliotheek voor zakelijke accounts. Wat een bedrijf mag, hangt dus af van de bibliotheek waaruit het nummer komt en van de voorwaarden van dat platform. Het nummer uit het voorbeeld staat alleen in de algemene bibliotheek, en daarvoor ontbreekt een licentie voor reclame.
Welke rechten het bedrijf nodig had: compositie, tekst en master
Wie een nummer onder reclamebeelden zet, verveelvoudigt het werk en maakt het openbaar in de zin van artikel 1 Auteurswet. Voor de compositie en de tekst is toestemming nodig van de makers of, als zij hun rechten hebben overgedragen, van hun muziekuitgever. Zo'n koppeling van muziek aan beeld heet in de praktijk een synchronisatielicentie. Voor reclame loopt die licentie in de regel via de uitgever of de maker zelf. Daarnaast kan BumaStemra voor commerciële content op sociale media een eigen aanvullende licentie vragen, afhankelijk van de rechten die de maker aan BumaStemra heeft overgedragen; een gewone licentie voor een café of een radiozender dekt dit gebruik niet.
Daarnaast is er de opname. Het bedrijf gebruikte de originele master van de band, en voor het reproduceren en online beschikbaar stellen van een fonogram geeft artikel 6 van de Wet op de naburige rechten een uitsluitend recht aan de producent, meestal het label. De muzikanten hebben op hun uitvoering een eigen recht onder artikel 2 WNR. De vergoedingsregeling van artikel 7 WNR, waarmee radio en horeca zonder toestemming mogen draaien tegen een billijke vergoeding via Sena, geldt volgens de tweede volzin van lid 1 uitdrukkelijk niet voor het beschikbaar stellen voor het publiek, en dus niet voor een video op een platform. Een bedrijf heeft daarom twee licenties nodig: een van de rechthebbende op de compositie en een van de rechthebbende op de master. In ons eerdere artikel over de synclicentie voor een reclamespot staat hoe zo'n afspraak normaal tot stand komt.
Wat u kunt vorderen: schadevergoeding onder artikel 27, winstafdracht onder artikel 27a Auteurswet
Bij een inbreuk heeft de rechthebbende drie soorten vorderingen. De eerste is verwijdering van de video en een verbod op verder gebruik, desnoods op straffe van een dwangsom. Platforms hebben op grond van artikel 16 van de Digital Services Act een meldingsprocedure. Met een onderbouwde melding vraagt u het platform om de video te beoordelen en te verwijderen; het platform moet de melding zorgvuldig behandelen en u over de beslissing informeren.
De tweede is schadevergoeding. Artikel 27 Auteurswet bepaalt dat de rechter de schade in passende gevallen als forfaitair bedrag kan vaststellen. In de praktijk is het vertrekpunt de licentievergoeding die het bedrijf had moeten betalen als het netjes had gevraagd. Bij reclame hangt die af van de looptijd van de campagne, de kanalen, het gebied en de bekendheid van het nummer. Voor de master biedt artikel 16 WNR dezelfde mogelijkheid.
De derde is winstafdracht. Volgens artikel 27a Auteurswet en artikel 16 lid 2 WNR kunt u vorderen dat het bedrijf de winst afdraagt die het door de inbreuk heeft gemaakt, en daarover rekening en verantwoording aflegt. Bij een reclamevideo is dat lastig te bewijzen, omdat de omzet van een e-bike niet aan twintig seconden muziek is toe te rekenen. Een gemiste licentievergoeding is meestal de stevigere grondslag. De rechter voorkomt bovendien dat u voor hetzelfde nadeel twee keer wordt vergoed. Wint u de procedure, dan kan de rechter het bedrijf in intellectuele-eigendomszaken op grond van artikel 1019h Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering veroordelen in uw redelijke en evenredige advocaatkosten. Dat maakt een zaak over een kleine video financieel haalbaarder dan bij andere geschillen.
Wie de vordering instelt als u een label of uitgever hebt
Hebt u uw masters aan een label overgedragen, dan is het label als rechtverkrijgende de partij die het recht van artikel 6 WNR handhaaft. Hebt u het label alleen een exclusieve licentie gegeven, dan blijft u rechthebbende en hangt de bevoegdheid van het label om zelf te procederen af van het contract; artikel 16 lid 3 WNR laat de rechthebbende de vorderingen ook namens de licentienemer instellen. Uw uitgever handhaaft het recht op de compositie als hij dat recht heeft verkregen. Toch blijft u als componist niet aan de zijlijn staan: artikel 27 lid 1 Auteurswet bepaalt dat de maker ook na overdracht van zijn auteursrecht bevoegd blijft schadevergoeding te vorderen van degene die inbreuk maakt. Spreek met uw label en uitgever af wie de brief stuurt en hoe een schikking wordt verdeeld, zodat het bedrijf niet drie aparte claims ontvangt en tegen elkaar uitspeelt. Uw platencontract of uitgeefcontract kan daar al iets over zeggen, onder de kopjes handhaving of inbreuk door derden.
Voor de band uit het voorbeeld werkt dat zo. De band bracht het nummer zelf uit via een distributeur zonder overdracht van rechten en is dus zelf producent van de master; de master-claim voert de band zelf. De gitarist en de zanger schreven het nummer samen en zijn aangesloten bij BumaStemra, zonder uitgever. Welke compositievorderingen zij zelf kunnen instellen, hangt af van wat zij in hun overeenkomst aan BumaStemra hebben overgedragen. Een kort bericht aan BumaStemra voordat de sommatie de deur uitgaat, voorkomt dat de band een vordering instelt die bij de beheersorganisatie ligt.
Vijf stappen zodra u uw nummer in een bedrijfsvideo ontdekt
- Leg de video vast: download of schermopname, de accountnaam, de datum, het aantal weergaven en een aanwijzing dat het om een gesponsorde of betaalde post gaat.
- Stel vast welke rechten bij wie liggen: wie is producent van de master, wie heeft het uitgeefrecht op de compositie, en staat er in uw contracten iets over handhaving?
- Meld de video bij het platform via het formulier voor auteursrechtinbreuk, met verwijzing naar het commerciële gebruik en naar het ontbreken van het nummer in de zakelijke muziekbibliotheek.
- Stuur het bedrijf een sommatie met een termijn, een verzoek om opgave van de looptijd, het advertentiebudget en de kanalen, en een voorstel voor een licentievergoeding achteraf.
- Wil het bedrijf het nummer blijven gebruiken, sluit dan een schriftelijke synchronisatie- en masterlicentie met een vaste looptijd, kanalen en gebied, in plaats van alleen een schikking voor het verleden.
Komt een bedrijf na zo'n ontdekking met een licentievoorstel, of wilt u eerst weten wat uw label- of uitgeefcontract over handhaving regelt, dan kunt u dat contract laten doorlichten met onze geautomatiseerde contractscan. Wilt u een uitgever de synclicenties voor uw songs laten afsluiten en de handhaving laten regelen, dan geeft de publishingcontract-generator een bewerkbare eerste opzet van zo'n uitgeefcontract.
Bronnen (geraadpleegd op 9 november 2026): Auteurswet, artikelen 1, 27, 27a en 29c, via wetten.overheid.nl; Wet op de naburige rechten, artikelen 2, 6, 7 en 16, via wetten.overheid.nl; Richtlijn (EU) 2019/790, artikel 17, en Verordening (EU) 2022/2065 (Digital Services Act), artikel 16, via EUR-Lex; Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, artikel 1019h, via wetten.overheid.nl; TikTok, How to use the Commercial Music Library. Het voorbeeld is gefingeerd. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies voor een concrete situatie.