Een gefingeerd voorbeeld: een zangeres heeft in 2023 bij een onafhankelijk label een album opgenomen. Het label betaalde de studio en is volgens het platencontract eigenaar van de masters. Nu wil zij voor een akoestische versie de losse sporen laten opschonen door een online AI-dienst. Bij het uploaden klikt zij 'akkoord' op voorwaarden waarin staat dat zij alle rechten heeft en dat de dienst het materiaal mag gebruiken om zijn modellen te verbeteren. Mocht zij die klik geven?

De masterrechten liggen bij het label (artikel 6 WNR)

De Wet op de naburige rechten geeft de partij die een opname voor het eerst laat maken, de producent van fonogrammen, het uitsluitende recht om reproductie toe te staan. Bij een klassiek platencontract is dat het label. Een upload naar een online dienst maakt een kopie op de servers van die dienst en is dus een reproductie, ook als het om losse stems gaat. Daarbij heeft de zangeres haar eigen naburig recht als uitvoerende kunstenaar meestal exclusief aan het label overgedragen of in licentie gegeven; hoe ver die exclusiviteit reikt, staat in het contract. De compositie kan bij een uitgever liggen.

Een licentie die zij niet kon geven

Wie geen recht heeft, kan er ook geen licentie op verlenen. De licentie in de gebruiksvoorwaarden bindt het label daarom niet. Tegenover de dienst heeft de zangeres een garantie in de gebruiksvoorwaarden afgegeven die niet klopt, soms met een vrijwaring erbij. Tegenover het label kan zij haar platencontract hebben geschonden, voor zover de upload binnen de overgedragen of exclusief gelicentieerde rechten valt. Het datamining-voorbehoud dat veel labels hebben gemaakt, speelt een rol zodra de dienst zich op de datamining-uitzondering beroept. Een geldige licentie van het label zou training binnen haar reikwijdte kunnen toestaan, maar de klik van de zangeres bindt het label niet.

Vier vragen vóór een upload

Het artikel loopt vier vragen langs: wie de masterrechten heeft, wat er met het eigen naburig recht van de artiest is gebeurd, wat de dienst in zijn voorwaarden vraagt over training, en wie wie vrijwaart. Het laat ook zien hoe een korte AI-verwerkingsclausule in het platencontract kan voorkomen dat een creatief plan op contractbreuk uitloopt, en hoe de zangeres de situatie alsnog netjes kan herstellen.