Een gefingeerd voorbeeld: een zangeres heeft in 2023 bij een onafhankelijk label een album opgenomen. Het label betaalde de studio en is volgens het platencontract eigenaar van de masters. Nu wil zij voor een akoestische versie de losse sporen laten opschonen door een online AI-dienst. Bij het uploaden klikt zij 'akkoord' op voorwaarden waarin staat dat zij alle rechten heeft en dat de dienst het materiaal mag gebruiken om zijn modellen te verbeteren. Mocht zij die klik geven?
De masterrechten liggen bij het label (artikel 6 WNR)
De Wet op de naburige rechten geeft de partij die een opname voor het eerst laat maken, de producent van fonogrammen, het uitsluitende recht om reproductie toe te staan. Bij een klassiek platencontract is dat het label. Een upload naar een online dienst maakt een kopie op de servers van die dienst en is dus een reproductie, ook als het om losse stems gaat. Daarbij heeft de zangeres haar eigen naburig recht als uitvoerende kunstenaar meestal exclusief aan het label overgedragen of in licentie gegeven; hoe ver die exclusiviteit reikt, staat in het contract. De compositie kan bij een uitgever liggen.
Een licentie die zij niet kon geven
Wie geen recht heeft, kan er ook geen licentie op verlenen. De licentie in de gebruiksvoorwaarden bindt het label daarom niet. Tegenover de dienst heeft de zangeres een garantie in de gebruiksvoorwaarden afgegeven die niet klopt, soms met een vrijwaring erbij. Tegenover het label kan zij haar platencontract hebben geschonden, voor zover de upload binnen de overgedragen of exclusief gelicentieerde rechten valt. Het datamining-voorbehoud dat veel labels hebben gemaakt, speelt een rol zodra de dienst zich op de datamining-uitzondering beroept. Een geldige licentie van het label zou training binnen haar reikwijdte kunnen toestaan, maar de klik van de zangeres bindt het label niet.
Vier vragen vóór een upload
Het artikel loopt vier vragen langs: wie de masterrechten heeft, wat er met het eigen naburig recht van de artiest is gebeurd, wat de dienst in zijn voorwaarden vraagt over training, en wie wie vrijwaart. Het laat ook zien hoe een korte AI-verwerkingsclausule in het platencontract kan voorkomen dat een creatief plan op contractbreuk uitloopt, en hoe de zangeres de situatie alsnog netjes kan herstellen.
Read MoreSuno zegt dat zijn nieuwe V6-modellen van de grond af zijn getraind op gelicentieerde muziek van Warner, BMG en Believe, Moises traint naar eigen zeggen alleen op wat het licentieert of zelf maakt, en Voice Swap AI laat zijn stemmodellen certificeren door Fairly Trained. MusicRadar zette die claims op 19 september 2026 op een rij onder de kop "ethische AI", met de waarschuwing van Voice Swap-directeur Ausrine Skarnulyte dat het woord een marketingterm wordt zodra ieder bedrijf de inhoud zelf mag bepalen. Voor een producer die met zo'n tool een stem of een demo maakt en die aan een label levert, is de vraag wat dat etiket juridisch waard is en wat hij op grond daarvan kan garanderen.
Een privéclaim, en wat de wet zelf eist
Geen Nederlandse of Europese wet kent het begrip "ethisch getraind": Fairly Trained is een private certificering, de Roland/Universal-principes zijn zelfregulering en "licensed data" is een mededeling over de eigen inkoop. Een onjuiste claim kan misleidende reclame zijn (artikel 6:194 BW) of een beroep op dwaling dragen, en of zij binnen het contract met de tool een garantie oplevert, hangt af van de toezeggingen en de uitleg van de overeenkomst; de voorwaarden van Suno sluiten garanties juist uit. Wat de wet wél regelt, staat in artikel 15o Auteurswet: reproductie voor tekst- en datamining is toegestaan bij rechtmatige toegang, tenzij de rechthebbende zijn recht uitdrukkelijk op passende wijze heeft voorbehouden, bij online beschikbaar gestelde werken met machineleesbare middelen. Daarbovenop verlangt artikel 53 lid 1 van de AI-verordening sinds 2 augustus 2025 van aanbieders van modellen voor algemene doeleinden een auteursrechtbeleid dat dat voorbehoud eerbiedigt en een openbare samenvatting van de trainingsinhoud (modellen die vóór die datum op de markt waren hebben tot 2 augustus 2027), en sinds 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 lid 2 aanbieders van AI-systemen tot machineleesbare markering van synthetische audio, met uitzonderingen en overgangsregels.
Wie de output bezit en wat u het label garandeert
Op output waarin onvoldoende menselijke creatieve keuzes tot uitdrukking komen, ontstaat naar Nederlands en Europees recht geen auteursrecht; de clausule "u bezit uw output" regelt alleen de verhouding met de aanbieder, die zichzelf bovendien ruime licenties en voorwaarden voor commercieel gebruik voorbehoudt. Wat de producer zelf toevoegt kan wél een werk zijn, en op de opname kan een naburig recht van de fonogrammenproducent rusten. De echte druk zit in de garantieclausule naar het label: onrechtmatige training is een inbreuk van de aanbieder, de master maakt zelf inbreuk als daarin beschermd materiaal is overgenomen zonder toestemming of wettelijke uitzondering, en alleen een ruim geformuleerde garantie laat de producer ook instaan voor een trainingsclaim die de aanbieder zelf niet garandeert. Het artikel eindigt met zes vragen die een producer beantwoordt voordat een AI-gemaakt element naar het label gaat.
Read More