Een gefingeerd voorbeeld: een zangeres tekende in 2019 een platencontract waarin het label haar "naam, beeltenis, stem en biografie" mag gebruiken voor de promotie en exploitatie van de opnamen. In 2026 laat het label een AI-stemmodel trainen op de losse zangpartijen van haar albums, voor een Spaanstalige versie van haar single en een reclamejingle die zij nooit heeft gezongen. Het label ziet in die clausule toestemming. Het antwoord volgt uit de Wet op de naburige rechten, de Auteurswet en de AI-verordening.
Wat artikel 2 WNR wel en niet beschermt
Als uitvoerende kunstenaar beslist de zangeres over het opnemen, reproduceren en openbaar maken van haar uitvoeringen. Het trainen van een model op haar zangpartijen is reproductie van opnamen van haar uitvoering en vraagt dus toestemming, tenzij een uitzondering van toepassing is. De datamininguitzondering van artikel 10 onder q WNR geldt ook voor commercieel gebruik, maar niet als een geldig voorbehoud is gemaakt, en het contract kan het gebruik van de opnamen beperken. Een volledig nieuw gegenereerde zangregel zonder fragment van haar opnamen is geen opname van haar uitvoering. Daarover geeft de WNR haar geen zeggenschap, want haar klankkleur als zodanig is geen werk en geen uitvoering. Daarom beslist vooral het platencontract.
Hoe ver de stemclausule in het platencontract reikt
Volgens artikel 9 lid 3 WNR omvat een overdracht of exclusieve licentie door de artiest alleen de bevoegdheden die uitdrukkelijk in de overeenkomst staan of die er noodzakelijk uit voortvloeien. Een promotieclausule uit 2019 noemt geen training van een AI-stemmodel en geen nieuwe zangpartijen. Ook bij een ruime uitleg kan de artiest voor het gebruik van haar beschermde opnamen via artikel 2b WNR en artikel 25c lid 2 Auteurswet een aanvullende billijke vergoeding vragen voor een exploitatiewijze die bij het sluiten van het contract nog onbekend was.
Wat de AI-verordening sinds 2 augustus 2026 vraagt
Artikel 50 lid 4 AI-verordening verplicht de gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem dat deepfake-audio maakt, om bekend te maken dat de inhoud kunstmatig is gegenereerd. Bij kennelijk artistiek werk volstaat een passende, duidelijke vermelding, bijvoorbeeld in de credits. De verordening regelt transparantie tegenover het publiek en geeft de artiest zelf geen toestemmingsrecht. Het artikel sluit af met zes afspraken voor een AI-stemclausule in een nieuw of heronderhandeld platencontract, van toestemming per output tot het verwijderen van het model als het contract afloopt.
Read MoreSuno zegt dat zijn nieuwe V6-modellen van de grond af zijn getraind op gelicentieerde muziek van Warner, BMG en Believe, Moises traint naar eigen zeggen alleen op wat het licentieert of zelf maakt, en Voice Swap AI laat zijn stemmodellen certificeren door Fairly Trained. MusicRadar zette die claims op 19 september 2026 op een rij onder de kop "ethische AI", met de waarschuwing van Voice Swap-directeur Ausrine Skarnulyte dat het woord een marketingterm wordt zodra ieder bedrijf de inhoud zelf mag bepalen. Voor een producer die met zo'n tool een stem of een demo maakt en die aan een label levert, is de vraag wat dat etiket juridisch waard is en wat hij op grond daarvan kan garanderen.
Een privéclaim, en wat de wet zelf eist
Geen Nederlandse of Europese wet kent het begrip "ethisch getraind": Fairly Trained is een private certificering, de Roland/Universal-principes zijn zelfregulering en "licensed data" is een mededeling over de eigen inkoop. Een onjuiste claim kan misleidende reclame zijn (artikel 6:194 BW) of een beroep op dwaling dragen, en of zij binnen het contract met de tool een garantie oplevert, hangt af van de toezeggingen en de uitleg van de overeenkomst; de voorwaarden van Suno sluiten garanties juist uit. Wat de wet wél regelt, staat in artikel 15o Auteurswet: reproductie voor tekst- en datamining is toegestaan bij rechtmatige toegang, tenzij de rechthebbende zijn recht uitdrukkelijk op passende wijze heeft voorbehouden, bij online beschikbaar gestelde werken met machineleesbare middelen. Daarbovenop verlangt artikel 53 lid 1 van de AI-verordening sinds 2 augustus 2025 van aanbieders van modellen voor algemene doeleinden een auteursrechtbeleid dat dat voorbehoud eerbiedigt en een openbare samenvatting van de trainingsinhoud (modellen die vóór die datum op de markt waren hebben tot 2 augustus 2027), en sinds 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 lid 2 aanbieders van AI-systemen tot machineleesbare markering van synthetische audio, met uitzonderingen en overgangsregels.
Wie de output bezit en wat u het label garandeert
Op output waarin onvoldoende menselijke creatieve keuzes tot uitdrukking komen, ontstaat naar Nederlands en Europees recht geen auteursrecht; de clausule "u bezit uw output" regelt alleen de verhouding met de aanbieder, die zichzelf bovendien ruime licenties en voorwaarden voor commercieel gebruik voorbehoudt. Wat de producer zelf toevoegt kan wél een werk zijn, en op de opname kan een naburig recht van de fonogrammenproducent rusten. De echte druk zit in de garantieclausule naar het label: onrechtmatige training is een inbreuk van de aanbieder, de master maakt zelf inbreuk als daarin beschermd materiaal is overgenomen zonder toestemming of wettelijke uitzondering, en alleen een ruim geformuleerde garantie laat de producer ook instaan voor een trainingsclaim die de aanbieder zelf niet garandeert. Het artikel eindigt met zes vragen die een producer beantwoordt voordat een AI-gemaakt element naar het label gaat.
Read More