Een gefingeerd voorbeeld: een zangeres tekende in 2019 een platencontract waarin het label haar "naam, beeltenis, stem en biografie" mag gebruiken voor de promotie en exploitatie van de opnamen. In 2026 laat het label een AI-stemmodel trainen op de losse zangpartijen van haar albums, voor een Spaanstalige versie van haar single en een reclamejingle die zij nooit heeft gezongen. Het label ziet in die clausule toestemming. Het antwoord volgt uit de Wet op de naburige rechten, de Auteurswet en de AI-verordening.

Wat artikel 2 WNR wel en niet beschermt

Als uitvoerende kunstenaar beslist de zangeres over het opnemen, reproduceren en openbaar maken van haar uitvoeringen. Het trainen van een model op haar zangpartijen is reproductie van opnamen van haar uitvoering en vraagt dus toestemming, tenzij een uitzondering van toepassing is. De datamininguitzondering van artikel 10 onder q WNR geldt ook voor commercieel gebruik, maar niet als een geldig voorbehoud is gemaakt, en het contract kan het gebruik van de opnamen beperken. Een volledig nieuw gegenereerde zangregel zonder fragment van haar opnamen is geen opname van haar uitvoering. Daarover geeft de WNR haar geen zeggenschap, want haar klankkleur als zodanig is geen werk en geen uitvoering. Daarom beslist vooral het platencontract.

Hoe ver de stemclausule in het platencontract reikt

Volgens artikel 9 lid 3 WNR omvat een overdracht of exclusieve licentie door de artiest alleen de bevoegdheden die uitdrukkelijk in de overeenkomst staan of die er noodzakelijk uit voortvloeien. Een promotieclausule uit 2019 noemt geen training van een AI-stemmodel en geen nieuwe zangpartijen. Ook bij een ruime uitleg kan de artiest voor het gebruik van haar beschermde opnamen via artikel 2b WNR en artikel 25c lid 2 Auteurswet een aanvullende billijke vergoeding vragen voor een exploitatiewijze die bij het sluiten van het contract nog onbekend was.

Wat de AI-verordening sinds 2 augustus 2026 vraagt

Artikel 50 lid 4 AI-verordening verplicht de gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem dat deepfake-audio maakt, om bekend te maken dat de inhoud kunstmatig is gegenereerd. Bij kennelijk artistiek werk volstaat een passende, duidelijke vermelding, bijvoorbeeld in de credits. De verordening regelt transparantie tegenover het publiek en geeft de artiest zelf geen toestemmingsrecht. Het artikel sluit af met zes afspraken voor een AI-stemclausule in een nieuw of heronderhandeld platencontract, van toestemming per output tot het verwijderen van het model als het contract afloopt.